گویند روزی حاکم بنشسته بر سریر شاهی، دستی بر زير چانه و دستي به تابانيدن سبيل خود مشغول، به نقطه اي خيره گشته، آه مي كشيد!
ملازم چون اين بديد نزديك بيامد و چوني ِحال بپرسيد؛
حاكم گفت :
"مرا چند صباحي است بي صدايي رعيت، سخت مي آزارد!
چاره اي مي جويم تا ايشان را از اين احوال خارج سازم!"
ملازم سر پيش آورد و گفت:
"جانم به فدايت! چاره اي دارم!
بر دروازه ي شهر نگهبان گزار و از هر رعيت كه عزم رفتن به كسب و كار خويش دارد، پنج قران خراج بستان كه اين سبب نارضايي ِ ايشان شده و صدا برآورند و اينگونه طيب خاطر حاكم فراهم گردد!"
حاكم را اين سخن خوش بيامد و حكم به همين امر بداد؛
روزها بيامد و صدايي از رعيت نيامد!
حاكم انديشناك ، خراج را دوبرابر ، سه برابر و تا چهار برابر فزوني بداد!
هفته ها بيامد و صدايي از رعيت نيامد!
حاكم خشمگين حكم بداد كه:
نگهبانان علاوه بر فزوني خراج، رعيت را چوب زنند مگر صدايي به اعتراض بلند شود!
خبر آمد كه:
مردم بر در شهر صف كشيده پس از دادن خراج، كتك خورده بي صدا بر سر كار مي روند!
ماه ها بيامد و صدايي از رعيت نيامد!
حاكم را اين روال خوش نيامد و بار دگر حكم بداد كه:
از هر يك 30 قران ستانده ،‌چوب زده و از پشت مورد عنايتشان قرار دهند!
از اين حكم روزي برنيامد كه ملازم دوان دوان نزد حاكم بيامد و فرياد برآورد كه:
"حاكما ! مژده ده كه رعيت زبان به شكوه گشوده نزد تو مي آيند!"
حاكم شكر خداي به جا آورده ، شادمان از دگرگوني حال رعيت به سرسرا دويده و از ايشان چوني ِ احوال بپرسيد:
رعيت گفتند:
"خداوند عمر حاكم را زياد كناد! ديري است كه بر در شهر نگهبان گزارده و آن مي كني كه بايد!
ليكن اين امر صف هاي طولاني و كندي كسب و كار را سبب گشته!
آمده ايم تا از تو بخواهيم مرحمتي فرموده تعداد نگهبانان را دوبرابر كرده تا از صف هاي طولاني و كندي كسب و كار رهايي یافته و آن شود كه بايد!"
كاتبان نوشته اند كه پس از اين كلام، حاكم را حالتي دگرگونه پيش آمد و حكم بداد همچون رعيتي را؛
‌آنچنان حكمي كه بايد!

پي نوشت :
روايت اين حكايت چون بغضي در گلويم مانده بود كه هربار قصد نگارشش به تأخير مي افتاد؛
حكايت بالا قصه ي تلخ ِ مردم ِ ماست!